Niewiele jest form działalności wolontariackiej, które mają w Czechach tak długą i niesłabnącą tradycję jak turystyka i związane z nią znakowanie szlaków turystycznych. Orientacja w nim nie jest skomplikowana, wystarczy je zrozumieć i wyruszyć w drogę. Kto dba o oznakowanie turystyczne? I jak to wygląda za granicą?
Kiedy mówi się o znaku turystycznym, większość osób wyobraża sobie trzy paski, które wskazują dokładny kierunek trasy. Czasem wprawdzie niepozornie wyglądają zza krzaków i ich znalezienie zajmuje dłuższą chwilę, innym razem lądują w piecu razem z drzewem, na którym zostały namalowane, jednak przeważnie są niezawodnymi pomocnikami w drodze na szczyt.
Wspaniała historia Klubu Czeskich Turystów
Ze znakowaniem szlaków w terenie Klub Czeskich Turystów (KČT) rozpoczął już w 1888 roku. Założyła go wówczas patriotyczna grupa skupiona wokół Vojty Náprstka, która 11 maja 1889 roku wyznaczyła pierwszą trasę ze Štěchovic do Svatojánskich boud. Trasa ta została jednak zalana przez Štěchovicki zbiornik wodny, dlatego pierwszą zachowaną trasą jest odcinek z Berouna do Karlštejnu, będący dziś częścią szlaku o numerze 0001.
Mówi się, że Czechy mają najgęstszą sieć oznakowanych szlaków turystycznych, a regularnie utrzymuje je i dba o nie właśnie KČT. Dziś zrzesza on około 33 tysięcy członków – wolontariuszy, którzy obecnie opiekują się 40 tysiącami kilometrów tras oraz schroniskami turystycznymi. Znaki muszą znajdować się w odległości co najmniej 250 metrów od siebie, jednak przestrzeganie tych reguł utrudnia wycinka drzew czy na przykład zmiana właściciela gruntu.
Pieszo czy konno?
Szlaki piesze są wśród turystów najpopularniejsze i najczęściej wykorzystywane. Znaki składają się z trzech pasków, przy czym ten środkowy określa kolor trasy, a skrajne białe mają za zadanie uczynić znak lepiej widocznym. Na ostrych zakrętach dodawana jest strzałka, koniec trasy oznacza kolorowy kwadrat na białym tle, a swoje własne oznaczenia mają także ruiny, źródła, studzienki, szczyty czy ścieżki dydaktyczne. W regularnych odstępach znajdują się również tablice turystyczne i drogowskazy opisowe.
Zimą służą trasy narciarskie. Znaki te wyglądają tak samo jak piesze, jednak zamiast białych pasków i tabliczek stosuje się inny kolor – pomarańczowy. Szlaki rowerowe są albo szosowe z żółtym kolorem tła, albo terenowe, identyczne jak piesze, ale również na żółtym tle. Do znaków rowerowych szosowych dodaje się symbol roweru, numer trasy, a czasem także cel i odległość. Trasy szosowe bywają również dalekobieżne – wtedy widnieje na nich jedno- lub dwucyfrowy numer, a niekiedy także logo trasy.
W ostatnich latach rozwijają się także trasy konne, tak zwane szlaki konne, oraz szlaki dla osób poruszających się na wózkach. W 2008 roku KČT zorganizował bowiem zbiórkę na rzecz osób z niepełnosprawnościami i ze zgromadzonych środków utrzymuje oraz wytycza trasy dla osób mających trudności z poruszaniem się. Wyróżnia nawet trzy rodzaje tras dla wózków inwalidzkich, a ich podział zależy od stopnia sprawności osoby z niepełnosprawnością.
Pieszo z Szumawy do Grecji
Przez terytorium Czech przebiegają trzy dalekobieżne międzynarodowe szlaki piesze. E3 z Santiago de Compostela do Pomezí na terytorium Czech prowadzi przez Rudawy, Góry Łużyckie, Karkonosze, polskie Góry Sowie, wraca na Śnieżnik, w Jesioniki, na Słowację i kończy się na Przylądku Emine na bułgarskim wybrzeżu Morza Czarnego.
E6 biegnie wzdłuż wybrzeża Morza Bałtyckiego w pobliżu Sztokholmu, przecina Mariańskie Łaźnie, Szumawę, Austrię, Bałkany i kończy się w greckiej Dikelli. Natomiast E10 rozpoczyna się na Przylądku Arkona na Rugii, biegnie przez niemiecki Varnsdorf, Czeskie Średniogórze, Pragę, Czeskie Budziejowice i kończy się we włoskim Bolzano.
Banatu po prostu nie da się ukryć
Czeskim systemem znakowania inspirują się także za granicą. „Pracujemy na Ukrainie Zakarpackiej, Kaukazie, Krymie, w Macedonii czy Serbii. Na wschodzie Europy turystyka, w przeciwieństwie do turystyki masowej, jest zrównoważona, a infrastruktura pomaga również mieszkańcom” – powiedziała w wywiadzie dla Telewizji Czeskiej Kristýna Studená z ruchu Brontosaurus.
Równie dopracowane szlaki mają na przykład w rumuńskim Banacie czy w Chorwacji. Szlak z czeskimi oznaczeniami istnieje jednak nawet w brazylijskiej Batayporze, gdzie założył go Jan Antonín Baťa. Za granicą długość trasy określa się najczęściej raczej w godzinach niż w kilometrach, choć w niektórych miejscach spotkać można połączenie obu sposobów.
„Malowanie znaków może wygląda prosto, ale cała metodyka jest dość wymagająca. Obejmuje łącznie 12 tomów skryptów, czyli kilkaset stron. Jako znakarz, który maluje szlaki, musisz opanować cztery z nich i zdać egzaminy” – opisał dla magazynu 100+1 Karel Markvart z Klubu Czeskich Turystów. Może się to wydawać wymagającym wolontariatem, ale dzięki tobie ktoś być może przeżyje najlepsze podróżnicze chwile w swoim życiu.
WSKAZÓWKA: Jeśli lubisz planować trasy wycieczek, a nie posiadasz map drukowanych, możesz z łatwością wyszukać trasy turystyczne za pomocą planera tras na stronie KČT lub bezpośrednio w portalu mapy.cz.
Źródło zdjęć: www.pixabay.com
